Gebruikersnaam: Wachtwoord:

Auteur Topic: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)  (gelezen 13736 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Auke Haarsma

  • Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 1672
  • - TooMuchGear? -
    • Mijn DIY multi-fx project op GN
Intro
Na een jaar of 4 de 'toner-transfer' methode met wisselend resultaat gebruikt te hebben, ben ik overgestapt op de belichtingsmethode. En het resultaat daarvan is super! Toner-transfer is vaak prima gelukt bij mij... maar tegen de kwaliteit en het detail van de belichtingsmethode kan toner-transfer niet op. Je kunt veel smallere traces maken en het belichtingsproces (mits onder de knie) werkt een stuk 'succes-gegarandeerder' dan de toner-transfer methode (voor mij).

Op internet is veel te vinden over de belichtingsmethode. Deze site (picbasic.nl) heeft een zeer goede stapsgewijze uitleg. Aanrader!

Zelf een belichtingsbak en etsbak maken kan zeer goedkoop. Je kunt ze ook 'kant-en-klaar'-kopen, maar goed, dit is een DIY forum, toch? Het heeft mij een eurootje of 30-40 gekost in totaal.

Wat heb je nodig?
Belichtingsbak
-oude UV gezichtsbruiner
-oude scanner / all-in-one printer

Etsbak
-'bak' (in mijn geval een vaas)
-aquarium pomp
-aquarium verwarming

En natuurlijk: etsmiddel, ontwikkelaar, pcb met fotogevoelige laag, aceton.

Etsbak
Mijn etsbak is een vaas van de Blokker. Kosten waren zo'n 4 euro. Diagonaal past er net een eurokaart PCB in (10cm) en de hoogte is ook perfect voor eurokaart-formaat.
Daarin heb ik aquariumpomp en aquariumverwarming geplaatst. Online gekocht voor samen een euro of twintig. Bij de pomp zat een aantal meter aan luchtslang. Deze heb ik opgerold, vast ge-tywrapped- en van gaatjes voorzien. Door de luchtpomp blijft het etsmiddel in beweging, wat gunstig is.



Ik heb er een kleine liter etsmiddel in:



Het etsmiddel bewaar ik in een lege gel-pot als ik niet aan het etsen ben.


Belichtingsbak
Voor de belichtingsbak heb ik via marktplaats een oude gezichtsbruiner gescoort. Kostte mij een 10-tje. Vier uv-lampen, prima voor de belichtingsmethode. Deze gezichtsbruiner heb ik onder het glas van het scannergedeelte van een oude all-in-one geplaatst. Zowel de gezichtsbruiner als de scanner / all-in-one kun je vaak vinden in kringloop winkels of op marktplaats.
De scanner heb ik een klein beetje bij moeten werken aan de binnenkant, maar hij past verder perfect. Kwestie van toeval, geluk, maar komt mij prima uit ;)












Het belichten
Voor het belichten maak ik een afdruk van de layout op een transparant-vel. Eén van de voordelen van de belichtingsmethode is dat je de transparanten kunt hergebruiken. Ik bewaar ze daarom. Mocht een ets misgaan, dan hoef ik niet opnieuw te printen, maar alleen opnieuw te belichten.



Hier mijn transparant printjes (1tje is het 9->18V pcb van André):


Het pcb-materiaal heeft een licht gevoelige laag. Deze is afgeschermd met een soort sticker (dat blauwe op de foto hierboven). De sticker haal ik er af en de transparant leg ik op het koper. Om te zorgen dat het transparant op de juist plek blijft, gebruik ik een el cheapo foto-lijstje van de blokker (50 cent...). Hiermee klem ik het transparant op het koper, ik kan dan nog rustig checken of t goed zit.




Het 'foto-lijstje' gaat op de belichtingsbak:



De belichtingstijd hangt af van je bak, dus je zult een paar keer moeten experimenteren. Bij mij steekt het niet echt nauw, rond de 3 minuten is prima. André heeft een prachtige timer gebouwd, ik doe t met een stopwatch op mn pc ;)



Na een minuut of 3 haal ik het pcb van de belichtingsbak en gooi m direct in de ontwikkelaar:


Bij het ontwikkelen zie je de circuitbanen al verschijnen en een bruine / paarse stof los komen. Door het bakje te kantelen stroomt de ontwikkelaar heen en weer. Als het bruine / paarse niet meer los laat is het ontwikkelen klaar. Bij mij duurt dit zo'n 2 minuten. Na het ontwikkelen gelijk goed afspoelen:



De volgende fase is de (bekende) ets fase. Deze is niet anders dan bij de toner-transfer methode. Ik gooi het pcb in de etsbak (die al op temperatuur is) en na een paar minuten verdwijnt het koper als sneeuw voor de zon:





Als al het koper weg is haal ik m er uit (het grote circuit heeft geen 'gaatjes' in de pads, ziet er daardoor wat vreemd uit. Bij het kleine circuit zie je wel pads met gaatjes -> prima gelukt!) :


Ziet er prima uit zou je zeggen... maar er zit nog steeds een behoorlijk laag troep op. Deze haal je er af met aceton (vergeet de achterkant niet):



Als finishing touch doe ik er dan wat SK10 soldeer lak op. Dit beschermt de print en vergemakkelijkt het solderen.

Keep on rockin' in the free world.

Offline andre

  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 1158
Re: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)
« Reactie #1 Gepost op: 19 maart 2010, 01:33:26 »
Mooie beschrijving en illustraties van je belichtings- en etsbak,
en de resultaten zien er prima uit.
Jammer is natuurlijk wel dat ik je kwijt ben als klant.  :'(

Wel lekker hè, dat je,  als je zin hebt om iets te bouwen, effe lekker snel een goede print kunt maken.

We gaan alleen geen André's printservice-je spelen hè?  >:(
Of wel natuurlijk, want dat moet je helemaal zelf weten en we leven in een vrij land.  :)

Nog even iets over belichten:
Met de lichtbak van mijn nieuwe werkgever duurt het belichten 1 minuut voor een goed resultaat.
Hier zitten dan wel 8 grote UV buizen in en een vacuümpomp om print en transparant goed tegen elkaar
aan te drukken.
Dacht ik na 11 maanden thuis printjes gemaakt te hebben daar overdag een beetje vanaf te zijn,
loop ik op mijn werk ook weer printen te maken. ::)
Nou...... eentje pas eigenlijk, maar toch..

Overigens heb ik bij mijn nieuwe werkgever ook de beschikking over een goed uitgeruste afdeling voor zowel hout- als metaalbewerking en dat is heel handig op zijn tijd.





Offline remork

  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 4025
  • Hank to Hendrix
    • Remörk Blog
Re: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)
« Reactie #2 Gepost op: 19 maart 2010, 08:42:32 »
auke: gefeliciteerd met mogelijk de BESTE ETSBAK OOIT. ik ga nu naar de blokker.
dat met die fotokader is ook een superhandige tip, waarvoor dank!

oh, nog effe terzijde: gaatjes in je pads lijken overbodig (wegens: dat boor ik toch weg?), maar het geeft je boor wel een vertrekpunt mooi in het midden. je boor zakt ahw in een prefab putje in het koper. echt wel handiger, en mooier resultaat.

Offline Auke Haarsma

  • Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 1672
  • - TooMuchGear? -
    • Mijn DIY multi-fx project op GN
Re: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)
« Reactie #3 Gepost op: 19 maart 2010, 10:42:51 »
Mooie beschrijving en illustraties van je belichtings- en etsbak,
en de resultaten zien er prima uit.
Thanks!  Door de kwaliteit van jouw printjes ben ik de belichtingsmethode gaan proberen!

Wel lekker hè, dat je,  als je zin hebt om iets te bouwen, effe lekker snel een goede print kunt maken.
Yup, zeker nu ik de spullen allemaal klaar heb en weet hoe lang ik moet belichting is t een eitje!

Jammer is natuurlijk wel dat ik je kwijt ben als klant.  :'(
(...)
We gaan alleen geen André's printservice-je spelen hè?  >:(
Of wel natuurlijk, want dat moet je helemaal zelf weten en we leven in een vrij land.  :)
No worries ;) Ik vind t leuk om zelf printen te maken als ik daar tijd voor heb. Belichten, etsen, boren... t blijft toch allemaal nog wel een flinkehap uit mn tijd kosten. Printen maken op bestelling: -> da's voor (o.a.) André. Als ik n keer iemand uit de brand kan helpen, dan doe ik dat, maar normaal gezien zal ik vooral voor mn eigen pcb's aan de gang gaan ;)

Nog even iets over belichten:
Met de lichtbak van mijn nieuwe werkgever duurt het belichten 1 minuut voor een goed resultaat.
Hier zitten dan wel 8 grote UV buizen in en een vacuümpomp om print en transparant goed tegen elkaar aan te drukken.
Handig! Da's ook precies wat bij mij het 'foto-lijstje' doet. Wat ik boven noem is dat je nog es kunt checken of de transparant goed op t koper ligt. Dat is eigenlijk een bijkomend voordeel. Belangrijkste voordeel is dat de transparant zeer strak op t koper geklemt wordt. Daardoor komt er (bijna) geen licht op plekken waar t niet hoort.

Overigens heb ik bij mijn nieuwe werkgever ook de beschikking over een goed uitgeruste afdeling voor zowel hout- als metaalbewerking en dat is heel handig op zijn tijd.
Ideaal, lijkt mij super!


auke: gefeliciteerd met mogelijk de BESTE ETSBAK OOIT. ik ga nu naar de blokker.
dat met die fotokader is ook een superhandige tip, waarvoor dank!
Ha thanks! De vaas werd me door de vrouw gedoneerd omdat er een klein stukkie glas was afgesprongen. Tis dus een blokker vaas, die ze hiero in Maastricht (Blokker Plein 1992) in ieder geval gewoon nog in de winkel hebben staan.

Voor ik de vaas had heb ik wel gekeken naar aquaria en (plexi)glas-platen bij de praxis, maar daar vond ik niet wat ik zocht of moest ik nog veel extra gaan doen (snijden, lijmen etc). De vaas is qua afmetingen voor guitar fx pcb's perfect ;)

oh, nog effe terzijde: gaatjes in je pads lijken overbodig (wegens: dat boor ik toch weg?), maar het geeft je boor wel een vertrekpunt mooi in het midden. je boor zakt ahw in een prefab putje in het koper. echt wel handiger, en mooier resultaat.
Precies! Deze PCB is een prototype van RG voor zn 'neo-vibe in een crybaby -wah pedaal' ('Cry Vibey' ligt wat gevoelig zag ik op DIYstomp ... ). De pads zonder holes komt door t programma wat ie gebruikt. Heb m dat ook als feedback terug gegeven. Holes vind ik prettiger boren.
Keep on rockin' in the free world.

Offline ~arph

  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 882
    • f r i e d a i r . c o m
Re: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)
« Reactie #4 Gepost op: 19 maart 2010, 15:22:21 »
Netjes!

Wat gebruik je voor ontwikkelaar?
Ik geloof dat ik inmiddels te lui voor printjes maken ben geworden..zeker nadat ik gelezen had dat mijn nieuwe kleurenlaser niet dik genoeg toner zou printen voor de toner transfer methode.. Dus andre is een uitkomst.  ;D

Offline Auke Haarsma

  • Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 1672
  • - TooMuchGear? -
    • Mijn DIY multi-fx project op GN
Re: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)
« Reactie #5 Gepost op: 19 maart 2010, 15:26:02 »
Thanks!

Ik had een aantal zakjes ontwikkelaar liggen van Dick Best. Moest de dosering wel behoorlijk ophogen t.o.v. wat hij op zn site heeft staan. Na flink experimenteren heb ik meer dan een liter van dat spul nu ;) ik kan de komende jaren wel vooruit...

Ik gebruik ook een kleuren laser printer. Als ik papiersoort op Transparency zet, drukt ie dikker af. Zoals je ziet, ruim dik genoeg voor de belichtingsmethode.
Keep on rockin' in the free world.

Offline Flo

  • Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 8295
  • teveel info...
Re: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)
« Reactie #6 Gepost op: 19 maart 2010, 18:24:25 »
Mooi verslag. Fotolijst en glazen vaas: Fantastische ideeen!

Ook ik ben verder te lui geworden en steun volledig op André...  :D

Offline andre

  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 1158
Re: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)
« Reactie #7 Gepost op: 20 maart 2010, 11:10:50 »
Thanks!

Ik had een aantal zakjes ontwikkelaar liggen van Dick Best. Moest de dosering wel behoorlijk ophogen t.o.v. wat hij op zn site heeft staan. Na flink experimenteren heb ik meer dan een liter van dat spul nu ;) ik kan de komende jaren wel vooruit...


Dat is wel raar want ik gebruik gewoon de aanbevolen dosering met goed resultaat.
Ik heb wel gemerkt dat de temperatuur erg van invloed is.
Als de ontwikkelaar te koud is, zeg maar onder de 5 graden, dan werkt het niet goed.
Ik zet de boel dan even in de magnetron en warm het op tot een graad of 30 en dan gaat het prima.

Offline snofal1951

  • Sr. Member
  • ****
  • Berichten: 336
Re: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)
« Reactie #8 Gepost op: 21 maart 2010, 10:54:57 »
Heel goed verslag Auke, die methode gebruik ik ook ( al enige jaren).
Ik print op doorzichtige sheets gaat prima  ( 3M Ink Jet transparency film - CG3460)
Deze zijn echter ook heel prijzig ( 50 vel voor iets van € 50), Klopt dit ?

Wat is het goedkoopste adres voor de photogevoelige printplaten ?
Ik vind ze nogal duur .

En het etsmiddel waar halen jullie dat ?

Ik belicht 3 minuten en ontwikkel 1 minuut, iedreen moet zijn eigen procedure standaardiseren.

Ik moet niet meer denken aan de tijd van de wrijfsymbolen.

Offline Auke Haarsma

  • Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 1672
  • - TooMuchGear? -
    • Mijn DIY multi-fx project op GN
Re: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)
« Reactie #9 Gepost op: 22 maart 2010, 14:55:02 »
@Flo: dank je ;)

@André: mijn ontwikkelaar heeft kamertemp (18-19 graden). Ik heb het mengsel drie of vier keer sterker dan voorgeschreven gemaakt. Vreemd, idd! In het begin kreeg ik helemaal geen goede ontwikkeling. Omdat ik toen nog niet helder had of mn belichtingstijd wel ok was, heeft t wel een flink aantal experimenten gekost voor ik zowel belichting als ontwikkeling goed had.
Maar voor nu: ik heb een methode en een mix die werkt, ik ben tevreden! :D

@Snofal: Dank je!
De transparanten die ik gebruik heb ik bij 123inkt.nl gehaald, 25e voor 50 stuks:
http://www.123inkt.nl/shop/productinfo/22_Emtec_Color_Laser_Overhead_sheets_10985_12479.html

Dat is goedkoper dan het toner-transfer papier volgens mij. En met 50 vel kan ik behoorlijk lang voor uit. Mijn printer accepteert gelukkig ook 'halve' vellen. Dus als ik al een klein stukkie van een A4 gebruikt heb voor een eerdere layout, dan kan ik de rest van het A4 nog prima gebruiken op een later moment.

Het etsmiddel heb ik altijd van newtone:
http://www.newtone-online.nl/catalog/product_info.php?cPath=55_58&products_id=456&osCsid=f18822257f30d4da6e82eead0dd6aeb2

Keep on rockin' in the free world.

Offline snofal1951

  • Sr. Member
  • ****
  • Berichten: 336
Re: Mijn 'goedkope' Etsbak en Belichtingsbak (+ stappenplan belichtingsmethode)
« Reactie #10 Gepost op: 23 maart 2010, 16:26:35 »
Bedankt Auke,

Ik print ook altijd meerdere designs op een A4 vel , maar het gaat weleens fout ivm fout spiegelen.

Zou dat etszout ook in grotere verpakkingen aangeboden kunnen worden ?